Παναγιώτης Φωτεινόπουλος
Ο 82χρονος Γιάννης Λέφας, ένας ακάματος άνθρωπος του πνεύματος, πολυγραφότατος ιστορικός συγγραφέας, καθηγητής και ποιητής, μιλά για τα σκληρά παιδικά του βιώματα, τα οποία τον οδήγησαν στην ιστορική έρευνα για την ευαίσθητη περίοδο του Ελληνικού Εμφυλίου στην Πελοπόννησο, αλλά και για τη μεταπολεμική περίοδο έτσι όπως τη βίωσε ο ίδιος από τη δική του σκοπιά.
Παράλληλα, καταθέτει την άποψή του για την πολιτιστική κατάσταση της Ελλάδας, για τα αίτια της στασιμότητας στην Ηλεία. Τι τον φοβίζει, τι τον ανησυχεί, αλλά και τι τον κάνει αισιόδοξο.
«Γεννήθηκα στις 11 του Γενάρη του 1932, ημέρα Δευτέρα, στην Καλλιθέα (Ζάχα) Ολυμπίας. Αδήλωτος! Ο πατέρας μου ήταν από τα Διάσελα και κλέφτηκε με τη μάνα μου, αλλά στη συνέχεια δεν τα βρήκαν στην προίκα και έτσι χώρισαν. Τα παιδικά μου χρόνια, από την ηλικία των τεσσάρων ετών έως τα 17, τα πέρασα στο Πλουτοχώρι.
»Δύσκολα χρόνια, καθώς αντιμετώπιζα τον χλευασμό και την υποτιμητική συμπεριφορά των ντόπιων. Η μητέρα μου ήταν μοδίστρα. Καταγόταν από αριστερή οικογένεια, καθώς ο αδελφός της ήταν στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδος, και το 1947 συνελήφθη για ?προληπτικούς? λόγους και υπέφερε στην σφάλεια. Τη χτύπησαν και προσπάθησαν να τη βιάσουν, ενώ την εξανάγκασαν σε βίαιη μετακόμιση στην Κρέστενα το 1949. Εγώ αναγκάστηκα να δουλεύω ως γκαρσόνι σε ουζερί στην Πάτρα και παράτησα προσωρινά το σχολείο. Υστερα επέστρεψα στην Κρέστενα και δούλεψα ως τσαγκάρης».
Η κλίση του Γιάννη Λέφα στα γράμματα ήταν εμφανής, κι έτσι επιστρέφοντας στην Ηλεία κατάφερε να ολοκληρώσει το σχολείο φοιτώντας τρία χρόνια στην Κρέστενα και άλλα τρία στην Ανδρίτσαινα.
«Το 1958 εισήλθα στη Φιλοσοφική και κέρδισα υποτροφία από το Ιδρυμα Κρατικών Υποτροφιών. Ειδάλλως δεν θα μπορούσα να σπουδάσω. Αποφοίτησα το 1962 και διορίστηκα καθηγητής. Στο πανεπιστήμιο γνώρισα και τη μετέπειτα σύζυγό μου, Αικατερίνη Γκόλτσου, την οποία έχασα το 2002».
Πώς ήταν για έναν αριστερών καταβολών καθηγητή τα μεταπολεμικά χρόνια; «Θήτευσα πέντε χρόνια στη Ζαχάρω. Η σκιά του Εμφυλίου ήταν βαριά, την ένιωθες σε κάθε σου βήμα. Όμως η αγάπη που πήρα από τους μαθητές μου ήταν το σημαντικότερο για μένα. Σοβαρά προβλήματα αντιμετωπίσαμε με τη γυναίκα μου κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, το 1968, όταν βρεθήκαμε στην Ασφάλεια και κινδυνεύσαμε με απόλυση ύστερα από κατευθυνόμενες αναφορές επιθεωρητών.
Οι εμπειρίες του στην Ηλεία από τα χρόνια του Εμφυλίου, αλλά και η εκτέλεση του αδελφού της γυναίκας του την ίδια περίοδο, τον οδήγησαν στην ιστορική έρευνα για την αιματηρή περίοδο αμέσως μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Ο κ.Λέφας εξέδωσε ένα δίτομο έργο για τον Δημοκρατικό Στρατό στην Πελοπόννησο, καθώς και το συγκλονιστικό βιβλίο «Χιλιάδες τέσσερις σταυροί στο Μαρτυρικό Μωριά», στο οποίο καταγράφει τους νεκρούς του Εμφυλίου στην Πελοπόννησο.
Ταιριάζει γάντι σε μας τους απανταχού Ηλείους η ανωτέρω ρήση του αποστόλου Παύλου. Αυτοί είμαστε, αυτοί οι άρχοντες μας πρέπουν, αυτοί οι ταγοί μας ταιριάζουν και μη ας μη παραπονιόμαστε. Εμείς με την ψήφο μας, εμείς με την ανοχή μας και τη θέλησή μας τους βάλαμε κορώνα στο κεφάλι μας. Εμείς στριμωχνόμαστε στα πολιτικά τους γραφεία ως πελάτες και όχι ως πολίτες, εμείς τους καλούσαμε (κατά το λαϊκόν θυμόσοφον «όπου γάμος και χαρά η Βασίλω πρώτη…») στους γάμους, στα βαφτίσια, στις ατομικές χαρές και τις λύπες μας και όχι σε πνευματικές, αναπτυξιακές, παραγωγικές και σε βάθος πολιτικές συνάξεις όπου ήσαν πάντα απόντες και αδιάφοροι…
