Δεν υπάρχει κανένας κομμουνιστής, αριστερός που δεν αγάπησε τον Χικμέτ. Που δεν λάτρεψε, δεν ερωτεύτηκε την ποίησή του, που δεν θαύμασε τη στάση ζωής του. Ακόμη κι ο κομαντάντε, ο Τσε, τον αναφέρει σε ένα γράμμα του στη γυναίκα του:
«Μοναδική μου εσύ στον κόσμο, (αυτό το δανείστηκα απ’ τον γερο-Hikmet.) Τι μάγια έχεις κάνει στο φτωχό σαρκίο μου και δε με νοιάζουν πια οι αληθινές αγκαλιές, παρά ονειρεύομαι τις κοιλότητες όπου μ’ έβαζες να φωλιάζω, τη μυρωδιά και τα τραχιά, χωριάτικα χάδια σου».
Το μοναδική (μονάκριβή) μου εσύ στον κόσμο είναι η προσφώνηση του Ναζίμ σε ένα γράμμα που έστειλε στη γυναίκα του:
«Μονάκριβή μου εσύ στον κόσμο
μου λες στο τελευταίο σου γράμμα:
«πάει να σπάσει το κεφάλι μου, σβήνει η καρδιά μου,
Αν σε κρεμάσουν, αν σε χάσω θα πεθάνω».
Θα ζήσεις, καλή μου, θα ζήσεις,
Η ανάμνησή μου σαν μαύρος καπνός
θα διαλυθεί στον άνεμο.
Θα ζήσεις, αδελφή με τα κόκκινα μαλλιά της καρδιάς μου
Οι πεθαμένοι δεν απασχολούν πιότερο από ’να χρόνο
τους ανθρώπους του εικοστού αιώνα.
Ο θάνατος
Ένας νεκρός που τραμπαλίζεται στην άκρη του σκοινιού
σε τούτον ῾δω το θάνατο δεν αντέχει η καρδιά μου.
Μα να ῾σαι σίγουρη, πολυαγαπημένη μου,
αν το μαύρο και μαλλιαρό χέρι ενός φουκαρά ατσίγγανου
περάσει στο λαιμό μου τη θηλιά
άδικα θα κοιτάνε μες στα γαλάζια μάτια του Ναζίμ να δουν το φόβο.
Στο σούρπωμα του στερνού μου πρωινού
θα δω τους φίλους μου και σένα.
Και δε θα πάρω μαζί μου κάτου από το χώμα
παρά μόνο την πίκρα ενός ατέλειωτου τραγουδιού.
Γυναίκα μου
Μέλισσά μου με τη χρυσή καρδιά
Μέλισσά μου με τα μάτια πιο γλυκά απ’ το μέλι
Τί κάθησα και σου ‘γραψα πως ζήτησαν το θάνατό μου.
Η δίκη μόλις άρχισε
Δεν κόβουν δα και στα καλά καθούμενα έτσι το κεφάλι
όπως ένα γογγύλι.
Έλα, έλα, μη μου σκας
Αυτά είναι μακρινά ενδεχόμενα.
Αν έχεις τίποτα λεφτά
Αγόρασέ μου ένα μάλλινο σώβρακο
Μου μένει ακόμα κείνη η ισχιαλγία στο πόδι
Και μην ξεχνάς πως η γυναίκα ενός φυλακισμένου
Δεν πρέπει να ’χει μαύρες έγνοιες».
Σκέφτομαι πολλές φορές πως οι πιο ερωτευμένοι άνθρωποι που έχω γνωρίσει είναι πάντα οι κομμουνιστές. Ερωτευμένοι με τους ανθρώπους, ερωτευμένοι με τον λαό, ερωτευμένοι με τα λουλούδια, τη θάλασσα, τον ήλιο, τον αγώνα, τη ζωή. Ερωτευμένοι με τα ψηλά ιδανικά και τους συντρόφους.
Ο Ναζίμ ήταν σίγουρος για αυτό, όταν έγραψε:
«Eίμαι κομμουνιστής
Είμαι αγάπη απ’ τη κορφή ως τα νύχια,
αγάπη θα πει βλέπω, σκέφτομαι, κατανοώ,
αγάπη θα πει το παιδί που γεννιέται,
το φως που πλημμυρίζει
αγάπη θα πει να δέσεις μια κούνια στ’ άστρα
αγάπη θα πει να χύνεις τ’ ατσάλι μ’ απέραντο μόχθο
Είμαι κομμουνιστής.
Είμαι αγάπη απ’ την κορφή ως τα νύχια…».
Ο Χικμέτ ήταν επαναστάτης. Δεν το έζησε όλο μόνο με τις φυλακίσεις του κλπ, το άφησε ως στερέωμα στα γραπτά, να υπάρχει εις τους αιώνας των αιώνων:
«Στάχτη θα γίνεις κόσμε γερασμένε
σου είναι γραφτός ο δρόμος
της συντριβής.
Και δε μπορείς να μας λυγίσεις
σκοτώνοντας τ’ αδέρφια μας της μάχης.
Και να το ξέρεις
θα βγούμε νικητές
κι’ ας είν’ βαριές μας
οι θυσίες».
Ο Ναζίμ Χικμέτ με εκείνον τον Μικρόκοσμο που μας ξεσηκώνει, ο Χικμέτ με εκείνο το «Να μη λυγάς, αυτ΄ είν᾿ όλο. Δεν είναι άλλη συμβουλή» που μας πεισμώνει, ο Ναζίμ με εκείνο το απελπισμένο, ωμό και ειλικρινό «Ω μη στενάζεις με σφάζεις», ο Ναζίμ με το σπαρακτικό ποίημά του σε απόδοση του Ρίτσου:
«Εγώ χτύπησα την πόρτα σας
δεν μπορείτε να με δείτε
δε φαίνονται τα νεκρά παιδιά
Πάνε δέκα χρόνια που πέθανα στη Χιροσίμα
Είμαι ένα κοριτσάκι επτά χρονών
δε μεγαλώνουν τα νεκρά παιδιά
Εγώ χτύπησα την πόρτα σας
Βάλτε παρακαλώ την υπογραφή σας για να μη σκοτώνονται πια τα παιδιά και να τρώνε ζαχαρωτά και καραμέλες»,
ο Ναζίμ Χικμέτ ο Τούρκος ποιητής γεννήθηκε σαν σήμερα. Ο Ναζίμ που μας έγραψε «Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει», ο Χικμέτ, ο γενναιόδωρος Χικμέτ «Κι ύστερα, δέκα χρόνια, γιατρέ,
που τίποτα δεν έχω μες στα χέρια μου
να δώσω στο φτωχό λαό μου,
τίποτα πάρε ένα μήλο
Ένα κόκκινο μήλο
Την καρδιά μου»,
ο Ναζίμ Χικμέτ, ο Τούρκος ποιητής, που το ξεκαθάρισε:
«Ε, το λοιπόν, ο,τι και να είναι τ’ άστρα,
εγώ τη γλώσσα μου τους βγάζω.
Για μένα, το λοιπόν, το πιο εκπληκτικό,
πιο επιβλητικό, πιο μυστηριακό και πιο μεγάλο,
είναι ένας άνθρωπος που τον μποδίζουν να βαδίζει.
Είναι ένας άνθρωπος που τον αλυσοδένουνε».
Ο Χικμέτ ο κόκκινος ποιητής. Ο Ναζίμ. Αγάπη απ' την κορφή ως τα νύχια.
Ερωτευμένος, σαν εμάς, με τη ζωή, με τα πάντα.
