Ιδέες για την Οικολογία και τον Πολιτισμό

Γιάννης Σχίζας

✋Ο αιγιαλός και πάλι στο …στόχαστρο! Πράσινο φως για άνευ όρων δόμηση. *
    Κυνηγώντας αγριογούρουνα στην Εκάλη
   Φεστιβάλ Περιβαλλοντικού και Πολιτιστικού Ντοκιμαντέρ
   Χρῆ­στος Βα­κα­λό­που­λος: Πάγ­κος
   ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ για νέους σκηνοθέτες* : «The Black-Box Theatre»
  ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ σε ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΕΙΚΑΣΤΙΚΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ
  Άποψη: Το κράτος και το δάσος
  1821: Τὰ Μικρὰ τοῦ Μεγάλου Ἀγώνα : Πῶς δι­ορ­θώ­νε­ται τὸ Ρω­μαί­ϊ­κο.                                                                                               [τοῦ Θεοδωράκη Κολοκοτρώνη]
  Ἑ­λέ­νη Σα­μι­ω­τά­κη : Ἀ­γνο­ού­με­νος σὲ ἰ­σό­βια πτώ­ση
  ΘΑΝΑΤΙΚΑ
  Η εκπαίδευση και η Ειδική Αγωγή την εποχή της μετανεωτερικότητας ή του                                                                                                            εφήμερου
   Ειρή­νη Ρη­νι­ώ­τη : Συζυγία
  Αυτό πρέπει να είναι το μέλλον της Ευρυτανίας;
  Μανώλης Εμμανουήλ: Από την «Οικογένεια Ντάρελ» και τον Μάικλ     Γουιντερμπότομ σε βρετανική καμπάνια για τα Γλυπτά του Παρθενώνα
“Φύλακες – άγγελοι” για τραυματισμένα πουλιά οι επόπτες του Φορέα Διαχείρισης   Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου
 Γιά­ννης Πα­γώ­νης : Στὴ ζώ­νη τοῦ Λυ­κό­φω­τος
 Αrt-Wagons: διαδικτυακό πολιτιστικό «ταξίδι» για εφήβους
 ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΝΟΤΑΡΑΙΟΥΣ, Ο ΘΟΥΚΥΔΙΔΗΣ, ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟ ΠΑΡΟΝ                                                                                            ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ
 Νέος κίνδυνος για την αρχιτεκτονική κληρονομιά των Κυκλάδων!
 Η Κίνα θέλει να κατασκευάσει ένα τεράστιο διαστημόπλοιο που θα έχει μήκος έως                                                                                                  και 1 χιλιόμετρο.
 Νοέμβρης 2012 : Για τα 50 χρόνια από την ίδρυση των Rolling Stones

* Δήμαρχε μη χαίρεσαι και χοροπηδάς, άλλη μια σφαλιάρα θα φάτε....

Στους πρόσφυγες και μετανάστες όλων των εποχών

Νίκος Σκορίνης * 

Μας στάλθηκε  από τον  Αποστόλη Ζυγόπουλο

      Αν μπορούσαμε, οι απλοί άνθρωποι, να αγναντέψουμε τη Γη από πολύ μεγάλο ύψος, θα παρατηρούσαμε, τουλάχιστον μερικές δεκάδες χιλιάδες ανθρωποροές από πεζούς και ρημαγμένους να σέρνονται σχεδόν καθημερινά σε διάφορες χώρες. Κυρίως καστανόχρωμοι, μαύροι, μελαψοί, πολύ λίγοι λευκοί. Παιδιά πολλά, νέοι, μεγαλύτεροι, ώριμοι, γέροι· οι τελευταίοι πολύ  λίγοι. Οι γέρικες ρίζες δεν αλλάζουν χώμα. Πεθαίνουν μαζί με τα πουλιά της νιότης τους.

Μα που να  πηγαίνει όλος αυτός ο κόσμος;

Στα βόρεια τους είπαν,  κι αυτοί πίστεψαν  πως εκεί  ο κόσμος είναι άλλος… καλός… Έτσι τους έλεγαν, έτσι θέλησαν να  νομίζουν. Φιλόξενοι! Πλούσιοι!  Πλούσιοι και φιλόξενοι δεν φαίνεται, όμως, να είναι αλήθεια. Παρ’ όλα αυτά,  η ελπίδα έστω και τσακισμένη, φαντάζει πιο καλή από τις βόμβες, την πείνα, τις αρρώστιες που αδιάκοπα τους σκοτώνουν εκεί στους αγαπημένους τόπους που τους γέννησαν. Τι, ποιος, από πού, και γιατί τους σκοτώνουν; Αδιάκριτα, παιδιά- γυναίκες κι άντρες. Υγιείς και αρρώστους, χωρίς φειδώ  και κορεσμό;

Ο ήλιος  γελαστός, αλίμονο, δεν βγαίνει πάντα  για όλους. Αντίθετα…

Έτσι, μέσα στην απόγνωση τους, σ’  άλλους τόπους ξένους βαδίζουν για να φτάσουν και σε παραλίες μακρινές.  Που και πως να φτάσουν όμως;  Τους ποινικούς δραπέτες  λιγότερο τους καταδιώκουν πια. Τούτους τους άοπλους, που σε τίποτα δεν φταίνε,  φοβούνται περισσότερο. Τους στήνουν παντού υπαίθρια αγκαθωτά συρματοπλέγματα.

Να σε μία ακόμη έρημο, καταμεσής, ένα ακόμα μεγάλο απόσπασμα απεγνωσμένων προσφύγων, μέσα στην ίδια τους τη χώρα. Κυκλωμένοι με διπλά τα σύρματα του μίσος. Πίσω τους, τα παιδικά αθώα μάτια θωρούν στο βάθος του πουθενά. Απάντηση στα «ΓΙΑΤΙ;» κανείς δεν τους δίνει.  Δεν έχουν χρώματα όσα βλέπουν. Σκοτάδι βαθύ, χωρίς άστρα και φεγγάρι, νύχτα βαθιά, μουγκή και θλιβερή.

ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ: παρά το δράμα, Το τραγούδι είναι Αγάπη, Ελπίδα & Επανάσταση

     Προχτές καθώς βαδίζαμε με την Λενάκο μου, σε ένα δρομάκι στο Πεδίο του Άρεως, βλέπω μια παρεούλα με τρία παιδιά. Δύο αγόρια και ένα κορίτσι. Νέοι και ωραίοι! Η κοπελούδα φόραγε μια μαντήλα, λυμένη, με ανεμελιά και έπαιζε κιθάρα, όπως και το ένα αγόρι, το οποίο μάλιστα τραγουδούσε κιόλας. Μού έκαναν εντύπωση τους πλησίασα και όλο ευγένεια δέχτηκαν μετά χαράς να τους φωτογραφήσω. 

   Δείτε και εσείς την κρυμμένη πίκρα των παιδιών παρά την φαινομενική τους ανεμελιά.

 Ήταν πρόσφυγες από το Αφγανιστάν.

 

Διαβάστε και αυτό 

ΤΟΠΙΚΑ ΝΕΑ

 Σήμερα στην ΠΡΩΙΝΗ

Η έσχατη ασχετοσύνη με μπόλικη περιαυτολογία, λόγω ..ειδικότητας. Την Παρασκευή η απάντηση-καμουτσί σε όλες τις ύψιστες μπούρδες

20-9-21

Α]

Ήταν στραβό το κλήμα το έφαγε κι ο γάιδαρος

...

Β] 

Αλήθεια ποια είναι η ευάλωτη κοινωνική ομάδα, που ειδικά κάνει μνεία η προκήρυξη;

Μήπως  ΟΛΟΙ οι Ζαχαραίοι & λοιποί δημότες ως άκρως ευάλωτοι και ...ευαίσθητοι πανταχόθεν ΠΡΕΠΕΙ να παρακολουθήσουν αυτά τα αυτά προγράμματα; 

21-9-21

Μάλιστα ο κ. Κοροβέσης δηλώνει  επαγγελματίας (sic) και έχει ενεργήσει γι αυτούς.. 

Τελείωσε, σίγουρα, αφού το επισημαίνει ο φίλος και πατριώτης μας,  θα παρθούν μέτρα. 

Μείνετε ήσυχοι! 

ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΣΕ ΟΛΟ ΤΟ ΧΑΜΕΝΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΤΟΥ!!! [Β]

   ΜΕΡΟΣ 2ο  

      Ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά λάθη των Γερμανών, που συνέβαλε κατά πολύ στην μεγάλη τους ήττα κατά τον 2ο Παγκόσμιο πόλεμο ήταν ο αποπροσανατολισμός, η παραπλάνηση που υπέστησαν σχετικά με τον τόπο απόβασης των Συμμάχων. Σχετικά με αυτό οι Σύμμαχοι προέβησαν σε μια σειρά στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα Βαλκάνια και δη στην Ελλάδα προκειμένου να παραπλανήσουν τον εχθρό. Σύμφωνα με το σχέδιο animals (ΖΩΑ) που καταστρώθηκε από το Στρατηγείο της Μέσης Ανατολής το καλοκαίρι του ΄43, Ιούλιο και Ιούνιο, πραγματοποιήθηκε σειρά σαμποτάζ και δολιοφθορές στον Ελλαδικό χώρο από την Βρετανική Στρατιωτική Αποστολή, κυρίως από την Ενωμένη Εθνική Αντίσταση. Έγιναν πολλές ανατινάξεις γεφυρών, τούνελ σε όλο το δίκτυο συγκοινωνιών και επικοινωνιών ως αντιπερισπασμός με τελικό αποτέλεσμα την επιτυχή απόβαση στη Σικελία.
   Αν και γενικώς η παραπλάνηση του εχθρού είναι ένα σύνηθες στρατηγικό επιχείρημα, το μεγάλο ερώτημα είναι για πιο λόγο η Βέρμαχτ σχημάτισε την εντύπωση ότι η απόβαση θα γίνει στο Κλειδί; Ακριβώς για αυτό το λόγο κατασκευάσθηκαν 7 πολυβολεία και ισχυρές ιταλικές δυνάμεις παρέμειναν οχυρωμένες στον σε όλο το χώρο. Όταν ο συγκεκριμένος τόπος, είναι εντελώς ακατάλληλος για τέτοιες επιχειρήσεις. Εκτός από τη όλη μορφολογία της περιοχής, στενός, ελώδης και βαλτώδης, αλλά και η ίδια η θάλασσα είναι ακατάλληλη, αβαθής και αμμώδης. Μήπως όμως αυτοί οι λόγοι συντέλεσαν στην παραπλάνηση; 

Τελικά τα 7 πολυβολεία, που διακρίνονται εύκολα, ανάμεσα στην οργιώδη βλάστηση, στέκουν αθάνατα στίγματα - μνημεία εκείνου του πολέμου [1].
   Έχουμε τη γνώμη έπρεπε να αναδειχθούν ως σπουδαία ιστορικά μνημεία και εδώ να γίνουν τα Ηρώα των όμορων δήμων, όπου θα τελούνται οι εθνικές γιορτές [2] με κατάθεση στεφάνων τιμής και δόξας. 

[1]  Ευρισκόμενοι επάνω στο λόφο και καθώς ο Αρφάνης, εξιστορούσε, ως συνήθως κι εγώ  βιντεοσκοπούσα παραλίγο να γίνω Μάρτυρας, να γκρεμοτσακιστώ. Θα μου πείτε θα έχανε η Βενετιά το βελόνι. Ας αφήσουμε την πλάκα, εγώ πάντως πρόσφερα σπονδές δίπλα στον Ποσειδώνα.

[2]   Αντί αυτού οι Ζαχαραίοι μεταλάμβαναν των  εθνικοφρόνων φρονημάτων τους  σε γιορτές μίσους όπως στις 15 Οκτωβρίου στο νεκροταφείο. Καραγκιοζιλίκια...[κλκ ΕΔΩ]  

Ο ΤΣΟΠΑΝΑΚΟΣ ΑΠΌ ΤΟ ΜΠΑΓΚΛΑΝΤΕΣ

 

Στην ωραία μας επίσκεψη στο Κλειδί με τον Αρφάνη, τον λεβέντη και τον παραλίγο καραμουστακλή, συναντήσαμε και τον τσοπανάκο στα πρόβατα του άλλου Αρφάνη, του Δημήτρη. Ήταν ένα μικρό παιδί από το Μπαγκλαντές,  γλυκύτατο, όλο γέλιο και χαρά, να το πιείς στο ποτήρι.  Εγώ τέτοιο χαμόγελο δεν έχω ποτέ μου συναντήσει. Και να σκεφτείτε εμείς στα προηγμένα κράτη είμαστε όλοι μουρτζούφληδες και δεν γελάμε ποτέ έτσι πηγαία!!! 

  Με τα παιδιά από το Μπαγκλαντές έχω εμπειρία, καθότι σε πολλές πολυκατοικίες έχουν αναλάβει αποκλειστικά την καθαριότητα μέσω γραφείων. Τρέχουν πολλές ώρες και σε διάφορες περιοχές για το μεροκάματο, και τι μεροκάματο; Ψίχουλα!!!  Αλλά το χαμόγελο, η ευδιαθεσία και η χαρά δεν τους λείπει ποτέ.

    Την  πολυκατοικία, που διαμένω στην Αθήνα καθαρίζει  

ο φίλος μου ο Μεντίνα (σημαίνει προφήτης) επί πολλά χρόνια, αφού έχει πάρει και μηχανάκι, που φορτώνει τα καθαριστικά εργαλεία του και γυρίζει όλη την πόλη. Επειδή κάπου-κάπου, κυρίως στις γιορτές, του δίνω κάτι τι, μου κάνει τεμενάδες που λένε και πάντα με ρωτά εάν έχω κάτι να κάνει στο σπίτι. Πάντα με το γέλιο και την ευτυχία να λάμπει!

Καμαρώστε τον τσοπανάκο:

 

Το “Άγαλμα” που κοσμεί την πλατεία Βικτωρίας και η ιστορία του.

Το επιβλητικό άγαλμα που δεσπόζει στην Πλατεία Βικτωρίας απεικονίζει το μυθολογικό στιγμιότυπο της αρπαγής της Ιπποδάμειας από τον μεθυσμένο Κένταυρο Ευρυτίωνα και την προσπάθεια του Αθηναίου Βασιλιά Θησέα να τη διασώσει, ενώ στη σύνθεση διακρίνεται πεσμένη και μία τέταρτη μορφή, η οποία ανήκει σε υπηρέτρια της Ιπποδάμειας.Το έργο φιλοτεχνήθηκε στο Βερολίνο το 1906 από τον Γερμανό γλύπτη Γιοχάνες Πφουλ (Johannes Pfuhl, 1846 – 1914) και είναι κατασκευασμένο στις αρχές το 20ού αιώνα, το 1908, από γαλβανισμένο μπρούντζο σε εργοστάσιο της Γερμανίας. Η όλη γλυπτική κατασκευή στηρίζεται σε μαρμάρινη βάση οκταγωνικού σχήματος, όπου υπάρχει η εγχάρακτη επιγραφή ΘΗΣΕΥΣ ΣΩΖΩΝ ΤΗΝ ΙΠΠΟΔΑΜΕΙΑΝ. ΕΡΓΟΝ Ι. ΠΦΟΥΛ. Το γλυπτό Θησεύς σώζων την Ιπποδάμειαν ήταν στα μέσα του 1960 η πηγή έμπνευσης για τους στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου στο τραγούδι «Το Άγαλμα» που γνώρισε μεγάλη επιτυχία με ερμηνευτή τον Γιάννη Πουλόπουλο.

Το γλυπτό είναι διάτρητο από σφαίρες, πιθανώς από την εποχή του Εμφυλίου.

Το χάλκινο αυτό γλυπτό δωρήθηκε στο Δήμο Αθηναίων το 1927 και τοποθετήθηκε αρχικά στην Πλατεία Συντάγματος της Αθήνας, απ’ όπου μεταφέρθηκε την Τετάρτη 29 Σεπτεμβρίου 1937 στη σημερινή θέση του στην Πλατεία Βικτωρίας. 

Πηγή: https://www.catisart.gr/poio-einai-to-agalma-poy-kosmei.../

ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ:ΤΟ ΞΕΧΑΣΜΕΝΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟ ΤΟΥ!!! [Α]

ΜΕΡΟΣ Α

     Ας αρχίσουμε με τη Γεωγραφία, που είναι η επιστήμη της φύσης και του ανθρώπου, του χώρου και του χρόνου. Αυτή  διερευνά πώς διαμορφώνεται το περιβάλλον από φυσικές διεργασίες, πώς οι κοινωνίες διαμορφώνουν, οργανώνουν, χρησιμοποιούν και καταστρέφουν το περιβάλλον και πώς οι κοινωνίες επηρεάζονται από το περιβάλλον στο οποίο ζουν.

  Ο τόπος, η φύση είναι το κύριο αντικείμενο της Γεωγραφίας και βασικά στοιχεία της ταυτότητάς του τόπου είναι τα βουνά, τα ποτάμια, οι λίμνες, οι παραλίες, οι καταρράκτες, οι πηγές και δη ιαματικές,  τα δάση κ.τ.λ. Ένας συνδυασμός αυτών δημιουργεί τόπους φυσικού κάλλους. Συνήθως αυτοί οι τόποι συνάμα φέρνουν και ιστορικές  επισημάνσεις από τα βάθη των αιώνων. Ένας τέτοιος περιούσιος τόπος και ευλογημένος είναι το Πυλιακό ή Πύλειο  Πεδίο που είναι η περιοχή από τον Λαπίθα μέχρι τη Νέδα. Στην αρχαιότητα ήταν  η καρδιά του βασιλείου του ομηρικού Νέστορα και κάπου εδώ βρισκόταν η πρωτεύουσά του η Πύλος. 
Κορωνίδα αυτής της σπουδαίας περιοχής, η οποία υπόψη  έχει χαρακτηρισθεί Natura 2000 και χαίρει υψηλής προστασίας, είναι το οικοσύστημα του Καϊάφα.
   Ολόκληρο το σύμπλεγμα, απείρου φυσικού κάλλους, αποτελείται από τη λίμνη, τις ιαματικές πηγές [1] το κατάφυτο νησάκι, το παράλιο δασύλλιο, τον περήφανο Λαπίθα [2],  την αμμόεσσα παραλία. Σημειωτέον ότι η λίμνα συνδεόταν με τη γειτονική της Αγουλινίτσας [3] με ένα δίαυλο, που διακρίνεται εύκολα ακόμη και τώρα, μετά την αποξήρανση (1960) της τελευταίας, λόγω του ελώδους χαρακτήρα και της ανάλογης βλάστησης του. Η δε αποξήρανση της λίμνης της Αγουλινίτσας αποδείχθηκε ότι ήταν μέγα λάθος.

 Αυτός ο στενός χώρος ,  απόληξη του Λαπίθα, αποτελεί το Κλειδί, για το οποίο γράφτηκε αυτό το κείμενο.[4]
Το Κλειδί λοιπόν έχει τεράστια γεωγραφική σημασία και στρατηγική, καθότι αποτελεί το μοναδικό στενό πέρασμα στη δυτική Πελοποννήσο.  Οπότε φέρει και   μεγάλο ιστορικό βάρος.  [Το Ποσειδώνιο, όπου ο Νέστωρ έκανε θυσίες όταν έφθασε ο Τηλέμαχος, μάχες με Ιμπραήμ, πολυβολεία κτισμένα από τους Ιταλούς στον μεγάλο πόλεμο].

  Στη μικρή έκταση, από την εθνική οδό  μέχρι τη θάλασσα υπάρχουν 3 μικροί λόφοι, ο δίαυλος των δύο λιμνών που αναφέραμε, μερικά μικρά νησάκια, μικρότερα του στρέμματος και μερικά ποτόκια. [ 5] Από τους λόφους, ο ένας είναι αμμώδης, ο δεύτερος έχει ελιές και ο τρίτος ο πιο χαμηλός…..ήταν το πρώτο νταμάρι, από το οποίο κατασκευάστηκε η σιδηροδρομική γραμμή, τα δε αδρανή υλικά χρησιμοποιήθηκαν στα λιμάνια της Κυλλήνης και του Κατάκολου. Το άλλο νταμάρι στους πρόποδες του Λαπίθα, δίπλα στην Εθνική οδό, αρκετά νεότερο χρησίμευσε  για τον δρόμο. Το σπουδαιότερο δε είναι ότι σε αυτόν τον λόφο υπάρχει και το μεγαλύτερο πολυβολείο, από τα 7, που συνολικά είχαν κατασκευαστεί από τους Ιταλούς στον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο. Αξίζει να τονίσουμε ότι ανάμεσα στους λόφους περνά η σιδηροδρομική γραμμή καθώς και ο παλιός κεντρικός δρόμος, ενώ η Εθνική οδός περνά ψηλά στην επάνω μεριά.   

Στον δίαυλο έτρεχε νερό από τη λίμνη του Καϊάφα προς την Αγουλίνίτσα, μια και από εκεί πήγαζε μπόλικο νερό. Έτσι  περνούσαν σωρηδόν ψάρια και περισσότερα χέλια. Γι' αυτό κάπου εκεί υπήρχε το καλύτερο Διβάρι [6]από τα 7 που ήταν σε όλη την λίμνη της Αγουλινίτσας, και ένα οίκημα όπου γινόταν η διαλογή των χελιών για το εμπόριο, στο εξωτερικό και δη στην Ιταλία.
      Στο Κλειδί υπάρχουν τρία μνημεία με μεγάλη αρχαιολογική και ιστορική αξία:

•     Στην  Γ΄ ραψωδία της Οδύσσειας αναφέρεται ότι όταν ο Τηλέμαχος επισκέφτηκε την Πύλο για να μάθει για τον πατέρα του, βρήκε τον Νέστορα να θυσιάζει στον ναό του Ποσειδώνα, το Ποσειδώνιο, μέλανες ταύρους, που ήταν στο Κλειδί. Παλαιόθεν έχουν ανακαλυφθεί θολωτοί τάφοι και υπάρχουν πληροφορίες ότι στο προσεχές μέλλον, σύντομα, πρόκειται να αρχίσουν ανασκαφές από την αρχαιολογική εφορία της Ολυμπίας. 
•  Η άλλη ιαματική πηγή. Περί τα 70 μέτρα από την εθνική οδό  υπάρχει μια άλλη ιαματική πηγή, μια μπουρμπούλα, που σχηματίζει μια μικρή τάφρο. Σ' αυτή την πηγή ερχόταν πλήθος κόσμου από όλα τα γύρω χωριά (Βρύνα, Σαμικό, Μακρήσια, Αλφειούσα, Κρέστενα). Δυστυχώς παραμένει  αναξιοποίητη, ενώ θα μπορούσε να γίνει μια μικρή πισίνα με μια απλή κατασκευή, ήπιας μορφής.
•   Τα 7 ιστορικά πολυβολεία

[Η συνέχεια σε άλλη ανάρτηση]

 [1] Το ιαματικό νερό σίγουρα προέρχεται από τον ιδρώτα, τα αίματα και τα διάφορα εκκρίματα των Λαπιθών και των Κενταύρων που χύθηκαν ποτάμι στην ιστορική τους μάχη.   

 [2] Για τον Λαπίθα έχουμε κάνει ένα απίθανο αφιέρωμα σε αυτό το Μπλογκ, που μας κάνει υπερήφανους. Μόνο που δεν αναφερθήκαμε στις θεόρατες σπηλιές του , δίπλα στις ιαματικές πηγές. Αλλά θα το κάνουμε σύντομα. 

 [3] Για τη λίμνη της Αγουλινίτσας υπάρχει ένα πολύ καλό αφιέρωμα του LIFO

[4] Από την αρχή ξανά τονίζω  ότι η συγκεκριμένη ανάρτηση οφείλεται στην ξενάγηση-επίσκεψη που κάναμε στο Κλειδί μαζί με τον Αρφάνη, τον φίλο Θοδωρή Γιαννόπουλο. Το ίδιο έγινε και για τον Λαπίθα, για εκείνο το απίθανο αφιέρωμα κλικ ΕΔΩ. 

Υπόψη οι Αρφαναίοι κατέχουν τις περισσότερες εκτάσεις στο Κλειδί, όπως και στον Λαπίθα. Για τον Θοδωρή θα υπάρξει ειδική ανάρτηση , γιατί είναι μια μικρή ιστορία.

[5] Ποτόκια λέγαμε τις τοποθεσίες, που τον χειμώνα ήταν σκεπασμένες με νερό και τις άλλες εποχές τα νερό τραβιόταν. Αν  ήταν έλη και βάλτοι  σε πολλές οι κάτοικοι καλλιεργούσαν. 

[6] Στις λίμνες και στις λιμνοθάλασσες, αλλά και στα ποτάμια οι ψαράδες έφτιαχναν καλαμένιες, ή ψάθινες περιφράξεις για να εγκλωβίσουν τα ψάρια και τα χέλια, Τα διβάρια.